ORUÇ FİDYESİ NEDİR, NE ZAMAN VE KİMLERE VERİLİR?

ORUÇ FİDYESİ NEDİR, NE ZAMAN VE KİMLERE VERİLİR?

ORUÇ FİDYESİ NEDİR, NE ZAMAN VE KİMLERE VERİLİR?

ORUÇ FİDYESİ NEDİR, NE ZAMAN VE KİMLERE VERİLİR?

 

Oruç fidyesi nedir, hangi vaziyetlerde gerekir? Oruç fidyesi ne kadar? Oruç fidyesi nasıl ödenir? Oruç fidyesi ne zaman ve kimlere verilir? Fidye verme eforu olmayan şahıslar ne yapmalıdırlar?

Diyanet İşleri Başkanlığı 2019 en düşük fitre fıtır ve oruç fidyesi günlük kıymetini, şahıs başı 23 lira olarak belirledi.

 

ORUÇ FİDYESİ NEDİR?

Fidye, bir kimseyi bulunduğu külfetli vaziyetten kurtarmak için ödenen kıymet demektir. Dinî bir terim olarak ise, oruç imanının eda edilememesi nedeniyle veya hac imanının edası sırasında işlenen birtakım yanılgıların giderilmesi için ödenen parasal değeri ifade eder.

 

ORUÇ FİDYESİ AYETİ

Kur’an-ı Kerim’de, “Oruç yakalamaya efor yetiremeyenler, bir fukara doyumu fidye öder.” Bakara, 2/184 emredilmektedir. Buna göre ihtiyarlık ve şifa ümidi olmayan bir hastalık nedeniyle oruç yakalayamayan kimse, daha sonra bu oruçları kaza etme imkânı bulamazsa, her gününe karşılık bir fidye öder. Serahsî, el-Mebsût, III, 100; İbn Kudâme, el-Muğnî, IV, 395-397

 

Öte yandan Şâfiîlere göre Ramazan ayının kaza borcu rastgele bir bahane olmaksızın yerine getirilmeden, öteki Ramazan gelecek olursa, kaza borcuna ilaveten bir de fidye ödeme mükellefliği ortaya çıkar. Nevevî, el-Mecmû’, VI, 364; Şirbînî, Muğni’l-muhtâc, I, 645

 

Şâfiî mezhebinde fidye ödeme yükümlüğünün ortaya çıktığı bir öbür mesele de hamile ve emzikli bayanlarla alakalıdır. Emzirme ve gebelik nedeniyle çocuğunun sıhhati hakkında evham dinleyen annelerin, oruç yakalayamadıkları günleri hem kaza etmeleri hem de fidye vermeleri gerekir. Fakat çocuk hakkında değil de kendileri hakkında evham ederlerse o zaman yalnızca kaza gerekir. Nevevî, el-Mecmû’, VI, 267

 

Hac ve umre ile alakalı vazifeler yerine getirilirken alana gelen bazı yetersizlikler için uygulanması gereken parasal yaptırım da fidye kapsamına girer Bakara, 2/196.

 

Bir fidye, bir bireyi bir gün doyuracak besin ölçüyü veya bunun fiyatıdır. Bu da “sadaka-i fıtır” ile aynı ölçüyü ifade eder. Bu, fidyenin minimum miktarıdır. İmkânı olanların daha fazla vermesi daha iyidir. Bakara, 2/184; Merğînânî, el-Hidâye, II, 270

 

ORUÇ FİDYESİ NASIL ÖDENİR?

Oruç fidyesinin meblağı fıtır sadakası kadardır. Bu fidyeler Ramazan’ın başlangıcında verilebileceği gibi, Ramazan’ın içinde veya sonunda da verilebilir. Fidyelerin tamamı bir yoksula topluca verilebileceği gibi, ayrı ayrı fukaralara da verilebilir. Bu vaziyette olan kimseler, fidye vermeye eforları yetmiyorsa Allah’tan affedilmelerini isterler.

 

Oruç yakalamaya eforu yetmeyen yaşlılar ile iyileşme ümidi olmayan hastalar, ileride yakalayabilecek gidişata kazançlarsa, fidyelerini vermiş dahi olsalar yakalayamadıkları oruçları Hanefîlere göre kaza ederler. Kâsânî, Bedâî’, II, 105; Merğînânî, el-Hidâye, II, 270 Evvelden verdikleri fidyelerin kararı kalmaz, bunlar beyhude bağış/sadaka sayılır.

 

ORUÇ FİDYESİ KİMLERE VERİLEBİLİR?

Oruç fidyesi, tıpkı fıtır sadakasında olduğu gibi onları verecek şahsın bakmakla mükellef olmadığı fukara Müslümanlara verilir. Fıtır sadakası ve oruç fidyesini vermek gidişatında olan kimsenin bunlardan doğrudan ya da dolaylı olarak faydalanmaması temeldir. Zekât için de aynı kaide geçerlidir. Bu nedenle bir kimse zekâtını, fıtır sadakasını ve fidyesini kendi usûl üst soy ve fürûuna alt soy veremez. Usûl, bir kimsenin anası, babası, dede ve nineleri; fürû ise, çocukları, torunları ve onların çocuklarıdır.

 

Yine, bir kimse hanımına zekât, fitre ve fidyesini veremeyeceği gibi, hanımı da kocasına bunları veremez.

 

Bunların dışındaki kardeş, teyze, dayı, amca, hala ve onların çocukları, gelin, damat, kayınpeder ve kaynana gibi akrabalar zengin değillerse kendilerine zekât, fitre ve fidye verilebilir. Zeylaî, Tebyîn, I, 301

 

Oruç yakalayacak eforu olduğu hâlde yakalamayan bir kimse, bu oruçlarının fidyesini vererek oruç borcundan kurtulmuş olur mu?

Oruç için fidye verilmesi, oruç yakalamaya eforu yetmeyen yaşlı kimseler ile iyileşme ümidi olmayan hastalar için geçerlidir. Hz. Peygamber ve sahabenin uygulaması, fidyeden bahseden âyetteki “oruç yakalamakta güçlük sürükleyenler.” Bakara, 2/184 ifadesinin sadece yukarıyada sayılan kimseleri içerdiğini göstermektedir. Buna göre, oruç yakalamaya eforu yettiği hâlde yakalamayan veya geçici bir nedenle yakalayamayan kimseler hakkında fidye kararı yoktur. Müslim, Sıyâm, 149,150

 

Gerekçesiz oruç yakalamayanların, yakalamadıkları oruçları kaza etmeleri ve tövbe istiğfar etmeleri gerekir. Ayrıca, oruç yakalamaya eforu yetmeyen yaşlılar ile iyileşme ümidi olmayan hastalar, fidye vermiş dahi olsalar, ileride yakalayabilecek gidişata kazançlarsa yakalayamadıkları oruçları Hanefîlere göre kaza etmeleri gerekir. Evvelden verdikleri fidyeler oruç borcunu düşürmez. Kâsânî, Bedâî’, II, 105; Merğînânî, el-Hidâye, II, 270

 

FİDYE VERME EFORU OLMAYAN ŞAHISLAR NE YAPMALIDIRLAR?

Yılın hiçbir mevsiminde oruç yakalayamayacak kadar yaşlı olan pîr-i fânî kimselerin, maddî vaziyetleri uygunsa Ramazan’ın her bir günü için bir yoksula fidye başka bir deyişle bir fitre vermeleri gerekir. İyileşme umudu olmayan hasta da bu karara tâbidir. Bakara, 2/184

 

Fidye verecek eforu olmayanlar ise, fidyeden mesul olmazlar. İbn Kudâme, el-Muğnî, IV, 396 Ancak isteyerek yakalamadıkları oruçların uhrevî mesullüğünü taşırlar. Bu vaziyette olanların yapabileceği Cenab-ı Hak’tan affedilme dilemektir.

 

Kaynak: Diyanet Fetva Kurulu

 

FİTRE FITIR SADAKASI VE FİDYE NEDİR, NE ZAMAN VE KİMLERE VERİLİR? – VİDEO

 

 

FITIR SADAKASI FİTRE NEDİR?

 

 

RAMAZAN’DA NELER YAPILIR?

 

 

 

 

 

 

RAMAZAN VE ORUCUN ERDEMİ

 

sizlere IslamıYaşıyorum.com farkıyla sunulmuştur .
Dualar ve Anlamları

Rüya Tabirleri

Beğen

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: